Sığınma Evleri: Aile İçi Şiddetin Önlenmesinde Bir Kurum

Stj. Av. Berkay ÖZDEMİR

Geçtiğimiz yazıda aile içi şiddete maruz kalan kişilerin başvurabileceği hukuki tedbirleri açıklamıştık. Bu yazıda ise bu tedbirlerden birine odaklanacak; sığınma evlerinin kuruluşu, yapısı, kabul süreci ve diğer konular hakkında bilgiler vereceğiz.

Kadın sığınma evleri konusunda incelenecek olan ilk mevzuat, 05.01.2013 tarih ve 28519 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Kadın Konukevlerinin Açılması ve İşletilmesi Hakkında Yönetmelik”tir.

KADIN SIĞINMA EVLERİ (KONUKEVLERİ):

NEDİR ve KİMLER TARAFINDAN FAALİYETE GEÇİRİLEBİLİR?

Yönetmeliğin 3/1-i bendine göre kadın konukevi; “Fiziksel, duygusal, cinsel, ekonomik ve sözlü istismara veya şiddete uğrayan kadınların, şiddetten korunması, psiko-sosyal ve ekonomik sorunlarının çözülmesi, güçlendirilmesi ve bu dönemde kadınların varsa çocukları ile birlikte ihtiyaçlarının da karşılanmak suretiyle geçici süreyle kalabilecekleri ve kadın konukevi, sığınmaevi, kadın sığınağı, kadınevi, şefkatevi ve benzeri adlarla açılmış ya da açılacak yatılı sosyal hizmet kuruluşunu” ifade etmektedir.

Konukevleri; Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından, Büyükşehir Belediyeleri tarafından, İl Özel İdareleri tarafından ve Sivil Toplum Kuruluşları tarafından açılabilir.

Gerçek kişilerin konukevi açma yetkisi yoktur. Bakanlık dışı tüzel kişiler tarafından konukevi açılabilmesi için Bakanlığın izin vermesi gerekir.

SIĞINMA EVLERİ HANGİ FİZİKİ ÖZELLİKLERE SAHİPTİR?

  • Sığınma evleri, resmi kurumlara kolay ulaşılabilir olmalıdır.
  • Dış güvenliği etkin sağlanabilmelidir.
  • Sığınma evleri, kolluk birimlerine yakın yerlerde olmalıdır.
  • Sığınma evleri, dış görünüş itibariyle dikkat çekmeyecek yapıda olmalıdır.
  • En az 20, en fazla 40 kişi kapasiteli olmalıdır.
  • Sosyal çalışma görevlisi ile kadının/çocuğun görüşebileceği “Bireysel Görüşme Odası” olmalıdır.
  • Konukevi odalarında en fazla 2 kadın misafir edilir. Eğer kadının beraberinde bebeği de varsa tek kişilik odada misafir edilir.
  • Konukevinde ortak kullanıma açık olacak şekilde salon, oturma odası, yemek odası, etkinlik odası, mutfak, kiler, depo, çamaşırhane, kurutma odası, ütü odası bulunmalıdır.
  • Çocuklar için kreş ve eğitim odaları bulunmalıdır.

SIĞINMA EVLERİ BAŞVURUSU NASIL YAPILIR?

  • Konukevinde misafir olmak isteyen şiddet mağduru ya da şiddet tehlikesi içinde bulunan kadın; Aile Çalışma ve Sosyal Hizmet İl Müdürlüğü’ne, Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi (ŞÖNİM)’e veya kolluk kuvvetlerine başvurabilir.
  • Kadın, doğrudan konukevine başvuramaz. Önce ŞÖNİM’e yönlendirilir. En fazla 2 hafta burada kalır ve ardından başvurusu kabul edilirse Konukevine alınır.
  • Konukevine başvuruda herhangi bir belge talep edilmez.

SIĞINMA EVLERİ HİZMETİNDEN KİMLER YARARLANABİLİR ve İSTİSNALAR NELERDİR?

  • Şiddete uğrayan ya da uğrama tehlikesi bulunan bütün kadınlar ve beraberindeki çocukları hiçbir ayrım yapılmadan konukevine kabul edilir.

Ancak;

  • 18 yaşından küçük şiddet mağduru çocuklar, sosyal çalışmacı ile çocuk gelişimci tarafından uygun görüldüğü takdirde il müdürlüğü tarafından uygun bir sosyal hizmet kuruluşuna yerleştirilirler.
  • 18 yaşından küçük kız çocukları anneleri ile birlikte konukevi hizmetinden yararlanabilirler.
  • 12 yaşından büyük erkek çocuğu olan kadınlar ile engelli çocuğu bulunan kadınlar ise, can güvenliği riski olmamak kaydıyla, talep edilmesi ve gerekli olduğuna dair sosyal inceleme raporuna istinaden, ŞÖNİM tarafından uygun görülmesi halinde, kira ve iaşesi karşılanmak üzere bağımsız bir ev kiralanmak suretiyle barındırılması yoluna gidilir.
  • İlk kabul biriminde psikiyatrik desteğe ihtiyacı olduğu gözlemlenen kadınlar hakkında psikiyatri uzmanından alınacak “toplu yaşanılan yerde kalabileceğine dair rapor” doğrultusunda konukevine kabulleri yapılır.
  • Bulaşıcı veya sürekli tıbbi tedaviyi gerektirir ağır hastalığı olduğu tespit edilen kadınların tedaviyi kabul etmeleri durumunda tedavileri sağlanır.
  • Altmış yaşından büyük şiddet görmüş kadınlar ile akıl ve ruh sağlığının bozuk olduğu gözlemlenen veya zihinsel engelli kadınlar uygun sosyal hizmet kuruluşuna yerleştirilirler.
  • Alkol ve madde bağımlıları, tedaviye başlamaları ve devam etmeleri koşulu ile konukevine kabul edilirler.
  • Bedensel ve zihinsel engelli kadınlar hakkında ilgili kamu kurum ve kuruluşları veya sivil toplum kuruluşlarından destek alınır.

SIĞINMA EVLERİ NE KADAR SÜREYLE KULLANILABİLİR?

  • Konukevinde kalma süresi, kadının ilk kabul birimine kabul tarihinden itibaren altı aydır. Gerekli hallerde uzatılır. Uzatma süresi, değerlendirme komisyonu tarafından belirlenir.
  • Mülkî amir ya da aile mahkemesi hâkimi tarafından hakkında barınma tedbiri kararı verilenler kararda belirtilen süre kadar konukevi hizmetlerinden yararlandırılırlar.
  • Konukevine giriş çıkış saatleri, güvenliği sağlamak amacıyla ve bölgesel koşullar ile kadının durumu dikkate alınarak müdürün teklifi ve ŞÖNİM onayı ile belirlenir. Konukevi hizmetlerinden faydalanan kadın yazılı bildirimde bulunmak kaydıyla en çok 15 gün süre ile konukevinden ayrı bir yerde kalabilir.

BAŞKA NE GİBİ HİZMETLER VARDIR?

  • Konukevindeki kadınlar ve çocuklara üç ana öğün verilir, çocuklara iki ara öğün daha verilir.
  • Konukevi hizmetinden yararlanan çocuğun, konukevine en yakın okula, gizlilik ilkesine bağlı kalınarak kesin kaydı yapılır.
  • İlk kabul birimi veya konukevi hizmetlerden yararlanan ve geliri bulunmayan kadınlara ve çocuklara harçlık ödenir.

SIĞINMA EVLERİNDEN ÇIKMA ya da ÇIKARILMA

Çıkma Halleri

  • Kadın ve beraberindeki çocuğun talebi,
  • Konukevinde kalma süresinin sona ermesi,
  • Güvenlik ya da başka bir gerekçeyle aynı ildeki veya il dışındaki başka bir konukevine yönlendirilmesi veya nakledilmesinin uygun görülmesi,
  • Mahkeme tarafından verilen konukevinde kalma tedbiri için verilen süre dolmadan önce kadının ayrılmak için başvuruda bulunması üzerine tedbirin kaldırılması.
  • Konukevinden ayrılan kadın, ihtiyaç duyulduğu takdirde tekrar konukevine kabul edilebilir.

Çıkarılma Halleri

  • Kadın ve beraberindeki çocuğun konukevi kurallarına uymaması, (Bu konuda 1 kez yapılan uyarıya rağmen çıkarılmayı gerektiren fiile son verilmemesi gerekir.)
  • Kadın ve beraberindeki çocuğun konukevine kabul koşullarını taşımadığının tespit edilmesi.
  • Kadın ve beraberindeki çocuğun konukevinden çıkarılması değerlendirme komisyonu kararı ve bu kararın ŞÖNİM tarafından onaylanmasına bağlıdır.

SIĞINMA EVLERİ PERSONELİ KİMLERDEN OLUŞUR?

  • Yönetmeliğin 35 vd. maddelerine göre konukevi; Konukevi Müdürü, Sosyal Çalışma Görevlisi, Sosyal Çalışmacı, Psikolog, Çocuk Gelişimcisi, Öğretmen, Hemşire, Çocuk Eğiticisi, Memur, Aşçı, Temizlik Elemanı, Bakım Elemanı, Güvenlik Personeli ve Şoförden oluşur.

KONUKEVİNE KABULÜ YAPILAN KADINA YAPILACAK GİYECEK YARDIMININ KAPSAMI

MantoTerlik
KaşkolPijama veya Gecelik
EldivenFanila
Kazak2 Takım Çamaşır
Etek veya Pantolon2 Çift Çorap
Bluz veya TişörtYüz Havlusu
Eşofman TakımıBanyo Havlusu
Ayakkabı veya Bot10’luk 3 Paket Şeklinde Hijyenik Kadın Bağı Ağda

KONUKEVLERİNE ANNELERİ ile BİRLİKTE KABULÜ YAPILAN ÇOCUKLARA YAPILACAK GİYECEK YARDIMININ KAPSAMI

8 Adet Hazır Günlük Bez2 Adet Fanila
2 Adet Mama önlüğü2 Adet Tişört veya gömlek
2 Adet Yeni Doğan TakımıBanyo Havlusu
2 Adet TulumYüz Havlusu
2 Adet KazakOkul Çantası
EtekOkul Forması
2 Adet PantolonEldiven
HırkaBere
PatikAtkı
2 Adet PijamaManto veya Kaban
YelekPalto
2 Adet ÇorapTerlik
2 Adet KülotAyakkabı veya Bot
Şort 

Son Yazılanlar