Siemens ve Unilever: Uluslararası Şirketlerin Yerinde İnceleme Sınavı

Av. Mustafa Keskin

4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun Rekabet Kurumu Uzmanlarına, şirketlerde yerinde inceleme yapma yetkisi vermektedir. Yerinde inceleme yetkisine sahip Rekabet Kurulu Uzmanı, şirkete giderek her türlü basılı veya dijital belgeleri (defter, sözleşme, e-posta, Whatsapp yazışması gibi) inceleyebilir. Yazılı veya sözlü açıklamalar talep edebilir. Bu yazıda Rekabet Kurulu’nun yerinde inceleme ile ilgili vermiş olduğu Unilever ve Siemens Healthcare kararlarını inceleyeceğiz.

Unilever ve Siemens Healthcare Rekabet Hukuku Rekabet Kurulu cezaları Av. Mustafa Keskin

Yerinde İnceleme Yapma Yetkisi Nedir?

Şirketler, yerinde inceleme sırasında uzmanın talep ettiği bilgi ve belgeleri vermekle yükümlüdür ve şirketlerin incelemeyi engelleyecek girişimlerde bulunmaması gerekmektedir. 

Yerinde İnceleme Engellenirse Ne Olur?

Rekabet Kanunu’nun 15. maddesi uyarınca;

İncelenecek şirket tarafından yerinde incelenmenin engellenmesi halinde, Kurul şirketin bir önceki mali yılı sonunda oluşan cirosunun binde beşi oranında idari para cezası uygulayacaktır. Ayrıca incelemede gecikilen her gün için on binde beş oranında idari para cezası verecektir.  

Yine aynı maddede, Kurul tarafından istenen bilgi ve belgelerin verilmemesi ya da eksik veya yanlış bilgi verilmesi hallerinde, şirkete , bir önceki mali yılı sonunda oluşan cirosunun binde biri oranında idari para cezası verilmesi düzenlenmiştir.

Rekabet Kurulu Kararları Işığında Yerinde İnceleme

Unilever Kararı (07.11.2019 tarihli ve 19-38/584-250 sayılı karar)

Rekabet Kurulu’nun Unilever kararında;

Unilever’in genel müdürlük binasına yerinde inceleme için gidildiği, gerekli bilgilendirmenin ardından bazı çalışanların bilgisayarlarında incelemeye başlandığı 

belirtilmiştir.

Daha sonra Rekabet Kurulu uzmanları;

Office 365’in, Exchange posta kutularında, Skype yazışmalarında, Microsoft Teams ve OneDrive uygulamalarında anahtar kelime ile arama yapmaya imkan veren E-discovery uygulamasını kullanarak inceleme yapmak istemiştir.

 

E-discovery ile inceleme

Unilever yetkilileri, önce, E-discovery yetkisinin Unilever Global’de olduğu, aramanın Türkiye verileriyle sınırlandırılamadığından tüm global verilere ulaşılacağı, uzmanların bu incelemeyi yapmada yetkili olmadığı, Türkiye verilerinin ayrıştırılmasının günlerce süreceği gibi itirazlarda bulunmuş ve yaklaşık 7 saatin sonunda  incelemeye izin verileceğini uzmanlara bildirmişlerdir.

Kurul;

İnceleme yetkilendirmesi için bu kadar uzun süre geçmesini, Türkiye verilerinin paylaşılmamasını, yerinde incelemenin engellenmesi olarak değerlendirmiş ve Unilever’e 2018 yılı cirosunun binde beşi oranında idari para cezası vermiştir.

Siemens Healthcare Kararı (07.11.2019 tarih ve 19-38/581-247 sayılı karar)

Unilever kararında olduğu gibi, Siemens Healthcare kararında da Rekabet Uzmanları Siemens Healthcare Genel Müdürlüğüne yerinde incelemeye gitmişlerdir. Şirket yetkilililerine E-discovery uygulamasıyla sistemde inceleme yapma taleplerini iletmişlerdir.

Şirket yetkilileri, Siemens Global’e danışmaları gerektiğini belirtmişlerdir.

Siemens Global ise;

E-discovery yetkisinin Türkiye ile sınırlı verilemeyeceğini, global yetkinin verilebilmesi için de Siemens Global’in  yetki kararı alması gerektiğini ifade etmiştir. 

Bunun üzerine, Rekabet Kurulu Uzmanları, Türkiye’deki çalışanların incelenebilmesi için yetki tanınmasını talep etmişlerdir.

Simens Healthcare tarafından;

Türkiye ile sınırlı bir aramanın mümkün olamayacağı,  Avrupa Birliği’nde mukim tüm çalışanların bilgilerine erişimin açılması gerektiğini ve bu durumun başka yargı alanlarında farklı riskler yaratma ihtimaline neden olduğu için bu tür erişim şeklinin kabul edilemeyeceği 

ifade edilmiştir.

Yine Şirket tarafından;

Başka ülkelerde kanuna aykırı bir duruma sebebiyet vermemek adına kişi, tarih ve arama parametrelerinin paylaşılması halinde bu bilgi setinin hazırlanarak Kuruma iletilebileceği 

ifade edilmiştir.

Buna karşın, bu teklif de uzmanlarca kabul edilmemiş ve yerinde incelemenin engellendiğine ilişkin tutanak tutulmuştur.

Sonraki gün Siemens Healthcare, Rekabet Kurumu’na bir dilekçe sunarak yerinde inceleme sırasındaki veri erişim talebini aynı gün içinde yerine getirememe nedeninin, bunun birçok güvenlik protokolü, akdi yükümlülük, fikri mülkiyet hususları ve Avrupa'da, ABD'de ve dünyanın geri kalanında uygulanan veri koruma yasalarının ihlali anlamına gelmesi olduğunu belirtmiştir. 

Yine dilekçede, gerekli teknik hazırlığın yapılmasıyla, uzmanların çalışanların sistemlerini, Siemens Healthcare avukatları ve bilişim elemanları eşliğinde inceleyebileceği Kurum’a bildirilmiştir. Kurum öneriyi Kabul etmiş, uygun bir tarih belirlenmiş ve ilgili sistemler incelenmiştir.

Kurul, Simens Healthcare merkezinde gerçekleştirilen yerinde incelemede E-discovery yönteminin kullanılmasına yetkililerce izin verilmemesi ve incelemenin zorlaştırılması nedeniyle yerinde incelemeden beklenen faydanın elde edilemediğini belirterek,  yerinde incelemenin engellenmemesi ve/veya zorlaştırılmamasından anlaşılması gereken teşebbüsün yalnızca izin verdiği bilgi ve belgeleri, uygun olduğu zamanda ve talep ettiği şekilde sunması değil, Rekabet Kurumu tarafından uygun görülen tarihte teşebbüsün tüm ilgili birimlerinde ve ilgili görülen belgeler için gerekli incelemenin yapılması olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca şirket merkezinde yapılan incelemede, bilgisayarlarda hangi anahtar kelimelerin arandığı şirket yetkililerince öğrenilmiş olup detaylı bir biçimde bu kelimelerle kendi sunucularında ‘‘eDiscovery’’ araması yapma şansına sahip oldukları da ifade edilmiştir.

Kurul, değerlendirmelerini dikkate alarak, Siemens Healthcare’a yerinde incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması dolayısıyla 2018 yılı cirosunun binde beşi oranında idari para cezası verilmesine karar vermiştir. 

Buna ilave olarak, Kurul, şirket merkezinde engellenen incelemeden, şirketin daveti üzerine yapılan incelemeye kadar geçen her gün için Siemens Healthcare’a 2018 yılı cirosunun on binde beşi oranında olmak üzere idari para cezasına hükmetmiştir.  

Sonuç Olarak

Yukarıda özetlemeye çalıştığımız kararlardan da görülebileceği gibi, Rekabet Kurulu, ulusal veya uluslararası very koruma düzenlemelerini, yerinde incelemenin bir istisnası olarak görmemektedir.

Dolayısıyla yerinde inceleme sırasında, very mevzuatlarına dayanan itirazlar ve sonrasındaki savunmalar neticesiz kalabilir. Bu yüzden şirketlerin rekabet uyum politikalarını tekrar gözden geçirmesi ve yerinde inceleme sırasında , takip edilecek prosedürleri ve yetkilendirmeleri belirlemesi, şirketlerin yararına olacaktır.

Bunlar da ilginizi çekebilir:

Slide 1

Sağlık kuruluşlarının COVID-19 pandemisine hızlı adapte olarak yapıcı çözümler üretmesi ile birlikte “telesağlık hizmetleri” yeni bir sağlık hizmeti sunum modeli olarak hayatımıza girdi. Peki mevzuatımız uygulamaya ne kadar uygun? Av. Begüm Feyzioğlu Türkiye’de telesağlık hizmetlerine ilişkin mevcut hukuki düzenlemeleri, ihtiyaçları ve riskleri yazdı.

Slide 2

Hasta hakkı ihlal edilen bir kişi veya duruma göre bu kişinin yakını, Türkiye’de hangi hukuki yollara başvurabilir? Hakkını nasıl ve hangi kurumlar aracılığıyla arar?

Slide 3

COVID-19 ile mücadelede kişisel verilerin korunması konusunda dikkat edilmesi gereken incelikli noktalara birlikte bakalım.

previous arrowprevious arrow
next arrownext arrow

Son Yazılanlar