OMEGA SPEEDMASTER: Uzaya Giden ilk Omega

Ahmet Selim Bozok

omega speedmaster
Bu yazı dizisinde  ilkinden sonuncusuna kadar kolumda yer alan saatlerimi ve hikayelerini paylaşıyorum. Aralarına sahibi olmadığım ama önemli gördüğüm örnekler de giriyor.  

Dizinin ilk yazısında babamın üniversiteyi kazanma hediyesi olan Zenith Elite 1966 ile başlamış, J.F. Kennedy'nin arka yüzünde "President of United States" işlemeli Omega saatini (saat J.F.K'ye hediye edildiğinde kendisi henüz Başkan değildi ve arkadaşı bir jest olarak saati hediye etmişti) ve son olarak da Zenith'in otomatik kronograf kalibreli yaşayan klasiği El Primero'yu anlatmış idim. Bu yazıda ise benim için yine apayrı bir yeri olan Omega Speedmaster'ı ele alacağım. 

Okuyucuya not: 

Kol saatleri konusunda hobi dışında hiçbir bağlantım yoktur. Saatçi ustası da değilim. Saatler sadece üniversite yıllarından başlayarak ilgi duyduğum bir konudur. Yapacağım değerlendirmeler de sadece kişisel görüşlerimi yansıtacaktır.

Omega Speedmaster Mark II –  1971 

Saint-Joseph Lisesi bitip de üniversiteyi Robert Kolej’de okuyacağım kesinleşince babam bana Zenith 1966 ile bir sürpriz yapmıştı. Zaman geçti, Robert Kolej bitti. Bu sefer soru annemden geldi: “Sana ne alalım?”.

Omega Speedmaster: Uzaya Giden Saat

Omega Speedmaster Mark II

1969’da Apollo aya inmiş, gündemde de ay saati Speedmaster var. O zamanlar İstanbul’da saat Sirkeci’den alınır. Tabii biz de oraya gittik. Mağazada klasik model kalmamış, bir sonraki model olan Mark II var. Vazgeçmem söz konusu değil, saat alındı. 

Saati, Taksim Hilton’un girişinde Pan American satış bürosundan alınan İstanbul-Washington-Roanoke bileti takip etti.  Eylül başında Yeşilköy Havaalanından Pan American’a binip Londra aktarmalı Washington’a gidiyorum. O zamanın dış hatlar terminali; sonralarının ise kargo binası.  

Bir ayrıntı daha: babam beni uçağın merdivenlerine kadar geçirmiş, son dakikada avucuma bir miktar dolar sıkıştırmıştı. Ne güvenlik, ne X-Ray… Nerelerden bugünün koşullarına geldik bir hatırlatma.  

Uçuşun Londra Washington bacağını Boeing 747 ile uçuyoruz. Meraklılarına Pan Am Boeing 747’nin 1969 yılında çıkan reklamını aşağıya bırakıyorum:

Pan Am Boeing 747 Commercial – 1969

Konumuza dönelim… Uçakta yanımda bir ABD’li oturuyor. “Nice watch” dedi Speedmaster’a. Onun kolunda da piyasaya ilk defa o sene çıkan Bulova Accutron var. Ben de “I know this model” cevabını verdim . Bu saat quartz olmayan ilk pili saati. 

Aç Parantez: Pan American ve Rolex GMT Master

O yolculuk ile ilgili bir anım daha var. Boeing 747’de hostes kolunda bir  Rolex GMT Master taşıyor,  çünkü bu model Pan American’ın talebi sonucu Rolex tarafından tasarlanmıştı . Özelliği de bir 2. zaman dilimini de takip edilmesi. Ref 6542  koleksiyonerlerin favorisidir.  Bir de günümüzde hosteslerin koluna bakın… Yorumu size bırakıyorum.  

Bu arada, yakın zamanda tam 3 defa THY yönetimine yazdım, “THY e özel saat yaptırın, kıyafetleri tamamlasın, sağlayacağı reklam getirisi maliyetinden çok fazla olacaktır, size saat satmaya çalışmıyorum, aracı da değilim.” diye. Örnek olarak da GMT Master’ı gösterdim ama ilgilenen olmadı. 

Kabin görevlileri servis yaparken muhakkak bileğini ve taktığı saati görürsünüz. %99 bununla ilgilenmez, ama %1 koldaki saati hemen fark eder, sosyal medyada duyurur, “Turkish Airlines has a new watch, super” diye. Örneğin ben, her seferinde “bu sefer kalite  bir saat takan olsun (pahalı değil, ama örneğin 50 yıllık bir kurmalı Nacar, günümüzde 500tl alınabilir)” ümidi ile bakarım ama sadece Çin saatleri görürüm.  

Bir Saat Koleksiyonerinin İtirafları: Hatalarım

Saat konusunda 2  büyük hatam vardır. İlki bu Mark II’nin çok daha aranan Rally modelini 4,000 liraya alma fırsatım varken yeterince hızlı davranmamamdır.

İkinci hatam ise Profilo günlerinde Profilo AVM de saatçi Zafer’deki Zenith El Primero Rainbow kronografı 2,500 liraya almamamdır.  

Son olarak da kısaca Omega Speedmaster’ın hikayesi ile yazı dizininin bu bölümünü kapatalım.

Omega Speedmaster ve Hikayesi

Dünyanın en uzun süreli seri üretimi olan kol saati

Bana göre Speedmaster ın astronot saati olması o kadar önemli değildir. 3 başka marka saat de (Bulova-Seiko 6139 ve Sovyet saati Strela) astronot kolunda uzaya çıkmıştır. Önemli olan 861 kalibreli Omega Speedmaster ‘ın dünyanın en uzun süreli seri üretimi olan kol saati olmasıdır (1969-günümüz). Bunun bir nedeni NASA bağlantısı ise, diğeri de belki de en okunaklı kronograf kadranı  ve sağlam bir kurmalı makinesinin olmasıdır. “Ben kol saatlerinden anlarım ve de meraklıyım” diyen her koleksiyonerin ilk saati bir Omega Speedmaster olmalıdır. 

Omega’nın ilk Speedmaster saati CK-2915 dir, tasarımcısı İsviçre’li Claude Baillot, kalibresi Lemania 321, piyasaya çıkış tarihi de 1957. Lemania 321 makinenin ortaya çıkışı ise bundan daha eskilere dayanır. Albert Piguet bu kurmalı kronograf kalibreyi 1946 da tasarlar. 

1962 yılında NASA uzay uçuşlarında kullanılacak saatler için test sürecini başlatır. Yapılan duyuruya 4 marka cevap verir: Omega; Longines-Wittnauer; Rolex ve Hamilton.

Hamilton testlere bir cep saati gönderir ve elenir, kalan üç marka kapsamlı testlere tutulurlar. 1 Mart 1965 tarihinde sonuçlar açıklanır, NASA’nın tercihi Omega Speedmaster olur. 

omega speedmaster. uzaya çıkan ilk saat. first omega in space
Omega Speedmaster – The First Omega in Space

1968 de saatin 321 kalibresi Lemania 861 ile değiştirilir, Ref 145.022.  Saat hala bu makine ile yola devam etmektedir.  Speedmaster tarihindeki dönüm noktası 1969 yılında Neil Armstrong un kolunda gerçekleştirilen ay yürüyüşüdür. Bu tarihi saat daha sonra kaybolmuştur. O günden bugüne “Moon Watch” olarak adlandırılan Omega Speedmaster kozmetik rötuşlar dışında aynen  üretilmektedir. Omega, buna ilaveten sayısız re-issue, farklı kalibreler ile çeşitli Speedmaster modelleri üretmiştir ve üretmeye devam etmektedir. Güncel “Moon Watch” Speedmaster ın referans numarası 311.30.42.30.01.005, içindeki makine Lemania 861, camı da  hezalit (bir tür plastik) dir.

Bir saatçi efsanesi vardır; "hezalit camlı saat alırsanız zamanla cam çizilir, onun yerine camı sentetik safir olanları tercih edin." şeklinde. Buna inanıp gereksiz yere safir farkı ödemeyin, az bir diş macunu ile silinen hezalit camda tüm çizikler yok olur.

 Üretilen sayısız Speeedmaster arasında kayda değer 2 model vardır: som altın 50. Anniversary ve   Speedmaster Moonwatch 321 Platinum. 

Omega Speedmaster’ın 60 yılı

İşte böye… 1957 yılında Omega Speedmaster Broad Arrow ile başlayan macera, 2017’de Omega Speedmaster Triology Edition ile birlikte 60. yılını kutladı.

Bir sonraki yazıda sırada Rolex Submariner var. 

Bunlar da ilginizi çekebilir:

Son yazılanlar: