Hard Diskte Yer Açmak (Windows 10)

Kişisel bilgisayarlarda işletim sistemleri geneline baktığımızda Microsoft Windows yıllardır olduğu gibi halen en çok kullanılmakta olan işletim sistemi. 2020 yılı itibariyle %77 oranında Windows kullanımı olduğu görülüyor. Bu yazımızda biz de Windows sistemlerinde hard diskte yer açmak gereken durumlarda neler yapabileceğimizi ele alacağız.


Arda Tunççekiç

Bildiğimiz üzere kişisel bilgisayarlarda genel olarak iki temel depolama ünitesi kullanılmakta. Mekanik yapıya sahip Hard Diskler (HDD) ve elektronik yapıya sahip SSD’ler. SSD’ler mekanik disklere göre 20-30 kat hızlı olmalarına rağmen aynı depolama kapasitesinde olan HDD’lere göre çok daha pahalı oluyorlar. Şu an 1 TB HDD ile 1 TB SSD arasında yaklaşık 4 kat fiyat farkı var.

HDD vs SSD

Bundan dolayı yeni bir sistem alırken hızlı olması için SSD tercih ediliyor fakat maliyeti arttırmaması için kapasitesi bir miktar düşük olanlar alınıyor.

Örneğin 1 TB HDD yerine, yeterli olacağı düşünülerek dörtte bir kapasiteye sahip, 250 GB kapasitesinde bir SSD alınabiliyor. Kapasitesi kısıtlı bir SSD alınca da bir süre sonra dolmaya ve boş alan yetmemeye başlıyor. Böylece bizler de hard “diskte yer kalmadı“, “bilgisayarda yer nasıl açılır” diye düşünmeye başlıyoruz.

Öncelikle bilgisayarda ne kadar yer var diye görmek için Windows Gezgini içinden kontrol etmek istediğiniz hard disk üzerine sağ klik yaparak Özellikler’i seçin.

Disk Özellikleri
Disk Özelliklerine giriş (Disk Properties)

Hard Disk özellikleri açıldıktan sonra ne kadar boş yer kaldığını buradan görebilirsiniz.

Hard Disk boş alan
Hard Disk Özellikleri – Boş Alan

Windows 10 işletim sisteminin düzgün çalışabilmesi, yeri geldiğinde yüklü güncellemeleri yapabilmesi için 20-30 GB kadar boş alan olması gerekebiliyor. Sadece 3-5 GB kadar yeriniz kalmışsa güncellemelerle, program yüklemeleriyle ilgili sorunlar yaşamaya başlayabilirsiniz.


Hard diskte yer açmak için ilk aşamada kolaylıkla yapılabilecek işlemler şunlar:

  • Gereksiz olduğunu bildiğiniz ve çok yer kaplayan dosyaları silmek: Bilgisayarda izledikten sonra silmeyi unuttuğunuz bir film dosyası var mı? Bir program kurduysanız, kurulum dosyaları hala sistemde mi duruyor?
  • Çöp Kutusunu (Recycle Bin) ‘i boşaltmak: Bu alanda çok sayıda silinmiş dosya olabileceğini unutmayın. Geri getirmeye ihtiyaç duyulmayacak dosyaları Çöp Kutusuna taşımadan silmek için, silme işlemi yaptığınız sırada Shift tuşuna basılı tutarak silebilirsiniz.
  • Tüm hard diskteki büyük dosyaları aramak: Bazen bilgisayarınızda hiç tahmin etmediğiniz büyüklükte, unutulmuş, gereksiz dosyaların kaldığını ve bunların çok yer kapladığını görebiliyorsunuz. Windows Gezgini içerisinden arama yaparken, tüm dosyaları bulmak için arama alanına * yazın. Arama araçları kısmında, Boyut aracına tıklayın ve “Aşırı büyük” seçeneğini seçin. Bulunan aşırı büyük dosyaları gözden geçirin, gerekli değilse, bunlara ihtiyacınız kalmadıysa silin. Arama kriterinizi “Büyük” diyerek tekrarlayabilir ve arama sonucunda çıkanlardan gereksiz olduğunu bildiğiniz dosyalar varsa silebilirsiniz.
  • Kullanmadığınız, kullanmayacağınız yüklü programları kaldırmak: Denetim masası içerisinden, Programlar’dan, yüklü olan programları görebilirsiniz. Örneğin 40 GB kadar yer tutan, artık oynamayacağınız oyunlar varsa bunları kaldırabilirsiniz. 50-200mb kadar yer tutan küçük programları kaldırmak çok işinize yaramayacaktır.
  • Taşıyabileceğiniz dosyaları harici bir diske, belleğe aktarmak: Film ya da fotoğraflarınızı harici bellekler üzerine taşıyabilirsiniz.

Bunları yapmanıza rağmen hala yeterince hard disk alanı elde edemiyorsanız, hard diskte yer açmak için yapabileceğiniz bir kaç işlem var.

1. Disk Temizleme (Disk Cleanup)

Disk Temizleme aracını kullanabilmek için aynı şekilde “Disk Özelliklerini” açıyoruz. Windows Gezgini’nden (Windows Explorer) yer açmak istediğimiz disk üzerine sağ klik yaparak, Özellikler ‘i (Properties) seçiyoruz.

Sonra Disk Temizleme’yi (Disk Cleanup) seçiyoruz.

Disk Temizleme
Disk Özellikleri – Disk Temizleme (Disk Cleanup)

Burada iki aşama var, ilk karşımıza çıkan geçici internet dosyaları, pencere genel program dosyaları ağırlıklı.

Windows 10'da Disk Temizleme Uygulamasını Kullanmak

Burada dikkat edilmesi gereken bir nokta, “Karşıdan İndirilen Program Dosyaları” işaretli oluyor. İndirdiğiniz dosyaların silinmesini istemiyorsanız bu işareti kaldırın.

Sonra OK (Tamam) düğmesine basarak Hard Disk içindeki gereksiz dosyaların temizlenme işlemini başlatıyoruz. İşlem tamamlandıktan sonra bir miktar yer açılmış oluyor.

Ayrıca “Sistem Dosyalarını Temizle” düğmesine basarak Windows Güncelleme (Windows Update) dosyalarını işaretleyebiliriz. Bu işlem sonrasında daha fazla yer açılıyor çünkü Windows Güncellemeleri dosyaları önemli miktarda yer tutmakta. Windows Güncellemesi başarıyla tamamlanmışsa bu dosyaların durmasına artık gerek yok.

Disk Temizleme
Disk Temizleme (Disk Cleanup)

Bu işlem sonrasında halen yeterince boş hard disk alanı elde edemediğinizi düşünüyorsanız kolaylıkla yapabileceğiniz bir işlem daha bulunmakta.

2. Sürücü Sıkıştırma

Hard diskte yer açmak için sanırım en etkili yöntem bu. Sürücü sıkıştırma işlemi hard disk üzerindeki tüm dosyaları sıkıştırıyor. Bilgisayarı kullandığınız sırada erişilmesi gereken tüm dosyalar siz fark etmeden, herhangi bir işlem yapmanıza gerek kalmadan açılarak kullanılabilir hale geliyor.

Günümüzde bilgisayarlarımızdaki işlemci hızları çok hızlı olduğundan dolayı anlık (runtime) dosya sıkıştırma ve açma işlemleri çok hızlı oluyor. Modern işlemciye sahip bir bilgisayarınız ve SSD hard diskiniz varsa büyük ihtimalle hiç bir yavaşlık hissetmeyeceksiniz. Bu işlemi C diskinde, yani sistem diski üzerinde uygulayabilirsiniz.

Sürücü sıkıştırma işlemi Windows 10 öncesi işletim sistemlerinde ve bir iki jenerasyon öncesi işlemcilere sahip bilgisayarlarda yavaş bulduğum, pek kullanmadığım bir özellikti. Artık bu özelliği farklı Windows 10 sistemlerinde sorunsuz bir şekilde kullanmaktayım. Intel i3 işlemciye sahip bilgisayarda dahi bir sorun veya yavaşlık yaşanmıyor. Eğer Intel i5, Amd Ryzen 5 serilerinden veya daha hızlı bir işlemciye sahipseniz tereddüt etmeden sıkıştırma işlemini uygulayabilirsiniz.

Sıkıştırma Nedir?

Dosya sıkıştırma
Dosya Sıkıştırma İşlemi Nedir?

“Dosya ya da sürücü nasıl sıkışır” diye merak ediyorsanız, bunun çeşitli yöntemleri, algoritmaları var. En basit şekilde, fikir vermesi açısından örnek verecek olursak, AAAAAAAAABBBBBBBB şeklinde olan bir veri dizisini 9A-8B olarak kodlayabiliriz. Veriyi bu şekilde saklarsak, aynı bilgi için 17 yerine 5 hane depolama alanı kullanmış oluruz. Bir veri kümesi içerisinde birbirine benzer ne kadar çok kalıp (pattern) varsa, sıkıştırma oranı o kadar yüksek oluyor. Pratikte tüm verileri bu örnekte olduğu oranda sıkıştıramasak da önemli seviyede yer kazancı elde etmek mümkün.


Sıkıştırma İşlemi

Aynı şekilde “Sürücü Özellikleri” penceresinden “Disk alanından kazanmak için bu sürücüyü sıkıştır” (Compress this drive) özelliğini kullanabiliriz. Bunun için ilgili kutuyu işaretleyip OK (Tamam) ‘a basmak gerekiyor.

Disk sıkıştırma

OK (Tamam) dedikten sonra işlemin “tüm dosyalara ve alt klasörlere uygulaması” seçimini yapmak gerekiyor. Sıkıştıramayacağı sistem dosyaları için uyarı verip sorduğu zaman da “Önemseme” (Ignore) diye seçiyoruz ve işlem başlıyor.

Tüm dosyalara ve alt klasörlere uygula

İşlemci gücüne ve Hard Disk kapasitesine, diskte ne kadar dosya olduğuna göre biraz beklemek gerekiyor.

Disk Space is not Enough? How to Compress this Drive to Save Disk ...

İşlem 30 dakika – 3 saat aralığında sürebiliyor. Büyük kapasitede bir diskiniz varsa ve çok dolu ise, işlemciniz de hızlı değilse daha çok beklemek gerekebilir. Ama sonunda beklediğinize değecek ve en az 20GB kadar yer kazanmış olacaksınız. 120GB hard disk kapasitesine sahip bir bilgisayarda 3-4 GB kadar yer kalmışken, kazanılan 20-30 GB alan oldukça işe yarıyor.

Örneğin bu işlemi en son uyguladığım 512 GB kapasitesine sahip bilgisayarda disk üzerinde işlem öncesinde 70 GB kadar boş yer vardı. İşlem sonrasında bu alan 175 GB seviyesine çıkmış durumda.

Bu bilgisayarın işlemcisi yüksek seviye bir işlemci sayılmasa da (Amd Ryzen 5-1600) işlem sonrasında bilgisayar açılırken/kapanırken, herhangi bir program açılırken ya da çalışırken herhangi bir yavaşlık hissetmedim. İşlem öncesi ve sonrası diye hız ölçümleri yapmadım çünkü 5 saniyede açılan bir programın 4.5 saniyede ya da 5.5 saniyede açılmasını bilgisayar kullanımımda önemli bir etken olarak görmüyorum.

3. Sistem Dosyaları

Disk Temizleme aracını kullandıktan sonra silinmeyen bazı Windows işletim sistemi dosyaları olabiliyor. Önceden belirtmek gerekir ki bunlara ulaşabilmek ve üzerlerinde işlem yapabilmek için Windows’unuzu yönetici hesabı ile kullanmalısınız.

Denetim Masası (Control Panel)’den Dosya Gezgini Özellikleri (File Explorer Options) ‘u açın.

Burada;

  • Gizli dosya, klasör ve sürücüleri göster ‘i seçiyoruz.
  • Korunan işletim sistemi dosyaları gizle seçimini kaldırıyoruz.
Komut İsteminde Attrib İle Gizli Dosyaları Göster

SoftwareDistribution Dosyaları

Artık gizli dosyaları ve sistem dosyalarını görebilir durumdayız.

Silinebileceklerden biri, SoftwareDistribution dosyaları. SoftwareDistribution dosyaları nedir dersek, bu dosyalar da Windows güncellemeleriyle ilgili, internetten indirilenler. Bunlar güncelleme sonrasında gereksiz dosyalar olarak duruyor ve yer kaplıyor. İlk etapta anlatılan temizleme işlemi sonrasında halen burada kaldıkları oluyor.

Windows Explorer’dan C:\Windows\SoftwareDistribution\Download klasörüne gidin. Buradaki tüm dosyaları seçebilir ve silebilirsiniz.

“Bu dosyaları silebilir miyim” diye düşünüyorsanız, silebilirsiniz. Windows güncellemelerinde sorun yaşayanlar için bile bu dosyaların silinmesi öneriliyor. Kısacası bu dosyaları silmek bir sorun yaratmıyor. Sadece Windows Güncellemeleri işlemi yapılmakta olduğu sırada silmezseniz iyi olur. O sırada silerseniz Windows güncelleme işlemini yapamayabilir ve ilgili dosyaları internetten tekrar indirmesi gerekir.

tmp temp klasörü

Windows Installer, PatchCache Dosyaları

Disk temizleme aracını kullandınız, hard disk sıkıştırma işlemini yaptınız, SoftwareDistribution altındaki Download klasöründe bulunan dosyaları da sildiniz ve hala bilgisayarda yer açmak istiyorsanız, Windows Explorer’dan C:\Windows\Installer\$PatchCache$ klasörüne gidin, bir de buraya bakın.

Buradaki dosyalar, güncelleme sonucu değiştirilmiş olan programların güncelleme dosyaları. Güncelleme sonrasında bir sorun yaşamadıysanız bunları silebilirsiniz. PatchCache klasörü içeriği hakkında detaylı bilgiyi buradan okuyabilirsiniz. Kısacası “Silebilirsiniz ama yeterince yeriniz varsa bırakmayı tercih edebilirsiniz” diyor. Ben bu klasör içeriğini 10 yıldır siliyorum, bir yan etkisini göremedim.

Önemli Not: C:\Windows\Installer altındaki dosyaları silmeyin, bunlar program kurulumlarıyla ilgili ve işletim sisteminin program kurma-kaldırma-güncelleme işlemlerinde ihtiyacı olan dosyalar. C:\Windows\Installer\$PatchCache$ altındakiler silinecek.

Windows Temp Klasörü

Program kurulumları gibi işlemler geçici bazı dosyalar oluşturuyor. Bu dosyalar temp (temporary) klasöründe saklanıyor. Program kurulumlarından sonra artık bir fonksiyonu olmayan bu dosyalar burada kalarak gereksiz yer işgal edebiliyor.

Bilgisayarım (My Computer) simgesi üzerine sağ klik yapın. Özellikleri seçin. Gelişmiş Sistem Ayarlarını (Advanced System Settings)’i seçin. Gelişmiş (Advanced) sekmesine gelin. Çevresel Değişkenleri Seçin (Environment Variables). Burada temp ve tmp adında iki değişken, karşılıklarında klasör yerlerini göreceksiniz.

Kişisel tercih olarak, bu klasörler gözümün önünde olsun diye işletim sistemi kurduğum zaman ilk iş olarak bunları c:\temp ve c:\tmp olarak değiştiriyorum.

Çevresel değişkenler (environment variables)

Bu klasörler kendi bilgisayarınızda farklı yerlerde olacaktır. Temp ve Tmp karşısında ne yazıyorsa o klasörlere gidin. Normalde birinci maddede anlattığımız Disk Temizleme aracının geçici dosyaları (temp) klasörlerini temizliyor olması gerek. Fakat Windows Gezgininden bakınca hala birçok dosya olabildiği görülüyor.

Windows Temp klasörü

Kendi bilgisayarımda disk temizleme aracını çalıştırdıktan sonra gördüğüm durum bu. Tmp klasöründe halen gereksiz 645 dosya var ve 3.25 GB kadar yer tutmakta. Bundan dolayı bu klasörlere windows gezgini ile göz atmakta fayda var. Temp ve Tmp klasörlerindeki dosyaların tümünü silebilirsiniz. Kullanılmakta olan ve gerekli olan dosyalar zaten silinemeyecektir. Buradaki dosyaları silme işlemini sadece program kurulumu veya Windows güncellemeleri sırasında yapmayın. Silinemeyen dosyalar olduğu yönünde uyarı alırsanız bu dosyalar kullanımdadır. Bu dosyalar için önemseme (ignore) diyebilir, diğerlerini silmeye devam edebilirsiniz.

4. Sistem Geri Yükleme

Sistem Geri Yükleme; İşletim sistemine virüs bulaşması, hatalı/uyumsuz sürücü dosyaları yüklenmesi, sorun yaratan bir program yüklenmesi sonrasında işletim sistemini daha önceki sağlam haline geri döndürme imkanı veren bir özellik.

Fakat bu özellik, disk boyutu ile orantılı olarak, gereğinden fazla yer tutabiliyor. Bu özelliği tamamen kapatmak mümkün fakat bunu önermiyorum, bu özelliğe bir gün ihtiyacınız olabilir ve o zaman hayat kurtarır.

Bu özellik için ayıracağınız alanı belirleme imkanınız bulunmakta. %1 veya %2 ‘yi geçmeyecek şekilde ayarlarsanız gereğinden fazla yer ayırmamış olursunuz.

Bilgisayarım (My Computer) simgesi üzerine sağ klik yapın. Özellikleri seçin. Gelişmiş Sistem Ayarlarını (Advanced System Settings)’i seçin. Sistem Koruma sekmesini seçin. Yapılandır’ı tıklayın.

En Çok Kullanım’ı %1 veya %2 olacak şekilde ayarlayın.

Sistem geri yükleme

Hard Disk kapasitesi büyüdükçe bu işe ayrılan alan çok fazla artmaya başlıyor. Örneğin 500 GB kapasitesindeki bir disk için %1 oranı bile 5GB alan demek. %1 ile sınırlandırırsanız Sistem Geri Yükleme özelliği için gereğinden fazla yer ayırmamış olacaksınız ve böylece sabit diskte yer açılır. Sistem Geri Yükleme özelliği için %1 oranında ayarladığınız alan rahatlıkla 2-3 geri yükleme noktası öncesine dönmenize imkan sağlayacaktır.

Bunun tek istisnası var; sık sık işletim sistemi ayarları üzerinde değişiklikler, denemeler yapıyorsanız, internetten güvenilmeyen kaynaklardan çektiğiniz programları kuruyorsanız bu durumda sistem sorunları yaşama ihtimali daha yüksek oluyor ve böyle durumlarda bir kaç “sistem geri yükleme noktası’ öncesine dönmeniz gerekebilir. Bu durumda sistem geri yükleme ayarları için %1 değil, %3-5 oranında alan ayırmayı tercih etmeniz daha doğru bir yaklaşım.

Son olarak; bir sanallaştırma sunucusu üzerinde ya da cloud sistem üzerinde bir işletim sistemi kullanıyorsanız ve snapshot şeklinde yedekleme yapıyorsanız, windows işletim sistemi dahilindeki olan sistem geri yükleme özelliği tamamen kapatılabilir. Sorun olması durumunda bir önceki snapshot’a dönülebilir.

5. Hazırda Beklet (Hibernation, Hiberfil.sys)

Bilgisayardaki çalışmamıza ara vereceğimiz durumlarda şunları yapabiliriz.

  • Bilgisayarı açık bırakmak, bilgisayarı kapatmak
  • Bilgisayarı Uyku Moduna almak
  • Bilgisayarı Hazırda Bekletmek

Genelde bilgisayarın boş yere çalışıp elektrik harcamaması için açık bırakıp gitmeyi pek tercih etmiyoruz. Bilgisayarı tam anlamıyla kapatırsak da (Shut Down), bilgisayarın tekrar açılması zaman alabildiği gibi, açıldıktan sonra ne üzerinde çalıştığımızı hatırlamamız, kullandığımız programları tekrar açmamız, bu programlar içinden de üzerinde çalıştığımız dosyaları/projeleri yüklememiz gerekiyor.

Bundan dolayı kısa süreli verilen aralar için, çalıştığımız noktaya hızlıca geri dönebilmek amacıyla şu iki seçenek tercih edilebiliyor.

1- Uyku Modu (Sleep): Bilgisayarı “Uyku Modunda” kapatırsak , bilgisayar çok az miktarda da olsa elektrik harcamaya devam ediyor ve bilgisayarın hafızasını canlı tutarak, tekrar açtığımız zaman en son açmış olduğumuz programları, yapmakta olduğumuz çalışmaları olduğu gibi ve anında geri getiriyor.

Not: Bu yöntemde bilgisayar çok az da olsa elektrik harcadığı için, diz üstü bilgisayar kullanıyorsanız ve şarja takılı değilse, pil çok azaldığında Windows otomatik olarak tüm çalışmalarınızı kaydeder ve bilgisayarı kapatır. Bilgisayarı baştan başlatmanız gerekir.

2- Hazırda Beklet (Hibernation): Daha uzun süreli verilecek aralarda bu yöntem tercih edilebilir. Bilgisayarı hazırda beklet modunda kapatırsak, bilgisayar kapattığımız sırada hafızanın durumunu olduğu gibi hard diskte Hiberfil.sys adlı bir dosyaya kaydediyor. Bilgisayarı tekrar açtığımızda bu dosyayı belleğe geri yüklüyor ve işlemlerimize kaldığımız yerden devam ediyoruz. Bilgisayarın türüne göre değişiklik gösterse de genel olarak bilgisayarın bu şekilde kapatıldığında neredeyse hiç elektrik harcamadığını söyleyebiliriz. Bundan dolayı uzun süre verilecek aralarda hazırda beklet modu avantajlı.

Bu kadar ön bilgiden sonra gelmek istediğimiz nokta şu: Hazırda Beklet modunu aktif etmişsek, sistem sabit diskinde yani C:\ ‘nin hemen altında bilgisayarın hafızası/belleği (RAM’i) büyüklüğünde bir dosya oluşuyor. Örneğin bilgisayarınızda 16GB kadar RAM varsa, Hiberfil.sys dosyası da 16 GB büyüklüğünde oluşuyor ve bilgisayarınızda önemli miktarda yer kaplıyor.

Eğer bilgisayarda yer açmak için önceki maddelerdeki tüm işlemleri yaptıysanız ama hala yeterli alan bulamıyorsanız, bilgisayarınızın belleği de 4 GB, 8 GB, 16 GB veya daha büyükse ve Hazırda Beklet modunu aktif etmişseniz, bu durumda Hazırda Beklet özelliğini kapatıp hard diskte önemli miktarda yer açabilirsiniz.

Hazırda Beklet’i kapatmak ya da açmak için Ayarlar, Sistem, Güç ve Uyku’dan Ek Güç Ayarları ekranına geçin. Not: Bunu yönetici hesabı ile yapmanız gerekiyor.

6. Notlar

Ayrıca şu notları da ekleyelim:

1- Disk Sıkıştırma işlemi ile açılan yer bilgisayarınızdaki dosya türlerine göre değişiklik gösterecektir. Video, Fotoğraf ve Müzik dosyaları için ayırdığınız bir disk üzerinde sıkıştırma işlemi yapmayı denemeyin. Bu dosyaların çoğu zaten kendi içlerinde bir sıkıştırma algoritması bulunduruyor ve zaten sıkışmış durumdalar. Ya daha fazla sıkışamıyorlar ya da sıkışma oranları çok çok düşük oluyor.

2- Disk sıkıştırma işlemini SSD ‘ye sahip bir bilgisayarda uygulamanız daha doğru. Mekanik Hard Disklerde sıkıştırma işlemi yapılabilir fakat bu daha fazla zaman aldığı gibi işlem tamamlandıktan sonra genel kullanım sırasında yavaşlık hissettirebilir.

3- Disk sıkıştırma işlemini bilgisayarı kullanmakta olduğunuz sırada yapabilirsiniz. Böylece bilgisayarı sadece bu işi yapması için açık tutmanıza gerek kalmaz.

4- Sıkıştırma işlemi yapsanız da yapmasanız da kendi oluşturduğunuz dosyaları yedeklemeyi ihmal etmeyin. Bir SSD sürücüsü kullanıyorsanız, arıza durumunda dosyalarınıza ulaşmanız çok ama çok zor.

5- Windows 10’da; Ayarlar, Sistem, Depolama ekranına geçerek Akıllı Depolama seçimini açmanız durumunda Windows aktif olarak geçici dosyaları temizleyecektir. Akıllı Depolamayı Yapılandır diyerek hangi dosyaların hangi sıklıkla sileceğini gözden geçirmeniz önerilir.


Umarım bu yazı; Bilgisayarımda yer kalmadı, ssd de yer açmak, bilgisayarın C diskinde yer açmak, dolu diskte yer açmak, C de yer açma diye çözüm arayanlara yardımcı olur.


Arda Tunççekiç’in diğer yazılarına buradan ulaşabilirsiniz.


Son Yazılanlar