Pandemi Üzerine Düşünceler, Kübler-Ross Modeli ve Brezilya Sağlık Bakanı

Begüm Feyzioğlu

Ebola Afrika’yı kasıp kavururken televizyonlarımızdan izledik ve üzüldük. Avustralya’da 2019 yazında yaklaşık  18 milyon hektar orman kül olurken televizyonlarımızdan izledik, içimiz yandı, üzüldük. Daha yakın bir tarihe ve coğrafyaya gidelim… Sadece birkaç ay önce Türk-Yunan sınırında çıkan mülteci krizini televizyonlarımızdan izledik ve kahrolduk. COVID-19 pandemisi ile ilgili ise farklı olan bir şeyler var. Ve bu farkın, kelimenin tam manasıyla, adı üstünde. Pan-demi.

Pandemi, antik Yunancadaki pandemos sözcüğünden geliyor.

Pan; tüm.

Demos; insanlar.

Gözle görülemeyen, maskenin dahi kenarından köşesinden giriveren bir meret tüm insanlığı ortak bir paydada birleştiriyor. En sosyalini eve hapsediyor, binbir heves inşa edilen dev havalimanlarını gülünçleştiriyor. Sahi bu kadar büyüğüne ne gerek vardı? Bak sen şu pandemiye…

Pan-demi sadece belirli bir ülkeyi, yöreyi, sosyal sınıfı veya meslek grubunu etkilemiyor. Kendisine “dünya gücü” diyen ABD’ye toplu mezar kazdırıyor, Amazon ormanlarında izole yaşayan Yanomami kabilesini dahi buluyor, hasta ediyor, öldürüyor.

Ve biz dünyalılar, bu denli ortak bir düşmanla daha önce hiç karşılaşmamış olmanın şokunu yaşıyoruz. İlk defa diğer dünyalılarla birlikte, aynı etkene karşı mücadele veriyoruz. Pan-demi. Bak sen…

Ama farklı olan bir şeyler yine de var. Onlardan biri de pandemiye karşı verilen mücadelenin yöntemleri.

Farklı ülkelerin pandemiye karşı almakta oldukları önlemleri incelemek ve karşılaştırmak bu aralar boş vakitlerde yapılabilecek keyifli bir aktivite. Dünya üzerindeki 193 ülke ve bölgenin COVID-19’a karşı oluşturmuş olduğu politikaları IMF’nin internet sitesinden okumak isterseniz bağlantı burada.

Biz bu yazıda Atlantik Okyanusu’nu geçeceğiz ve günübirlik Brezilya’ya gidip geleceğiz. Heyecanlı bir yolculuk olacak çünkü Brezilya’nın COVID-19’a karşı verdiği mücadele ve izlediği politikalar meşhur Brezilya dizilerini aratmayacak kadar entrikalı.

Brezilya’da ülke genelinde şu ana kadar 30.891 COVID-19 vakası tespit edildi. 1.952 kişi ise virüs nedeniyle hayatını kaybetti. Buna karşın, Ekim 2018’de seçimlerden galip gelerek Brezilya Devlet Başkanı olan aşırı sağcı Jair Bolsonaro, pandeminin Brezilya için kamusal bir tehdit oluşturmadığını büyük bir kararlılıkla savunmaya devam ediyor ve geri adım atacağa da benzemiyor.

Basit bir gribal enfeksiyon

Bolsonaro, basına verdiği demeçlerde sık sık COVID-19 pandemisinin medya, muhalefet ve “dış güçler” tarafından abartıldığını; yalnızca ufak bir gribal enfeksiyon olduğunu,  histeriye kapılmamak ve ekonomiye zarar verecek eylemlerden kaçınmak gerektiğini ifade ifade ediyor.

Brezilya Sağlık Bakanı Luiz Henrique Mandetta ise Başkan ile aynı fikirde olmadığını, pandemiye karşı ülke genelinde kapsamlı önlemler alınması ve halkın evlerinden çıkmaması gerektiğini her fırsatta savunuyor …idi. Ta ki Sağlık Bakanlığı görevine 17 Nisan 2020 tarihinde Başkan tarafından son verilene kadar…

Yeni bakana bol şans

Başkan ile yaşadığı keskin fikir ayrılığı sebebiyle Sağlık Bakanlığı görevinden alınan Mandetta, konuya ilişkin sosyal medyada yaptığı açıklamada, çalışma arkadaşlarına teşekkür ediyor ve yeni atanacak Sağlık Bakanına da iyi şanslar diliyor.

Yüzyılın en etkili pandemisi ile savaşırken, pandemiyi “basit bir grip” olarak nitelendiren, “evde kal” çağrısı yapan yetkilileri ise “histerik” olarak damgalayan bir Başkan’ın döneminde Sağlık Bakanlığı yapacak kişinin olabildiğince fazla iyi şans dileğine ihtiyacı olacak gibi görünüyor.

Kübler-Ross Modeli

Brezilya, ABD, Almanya, Yanomami kabileleri, Türkiye ve niceleri…. Ve hatta sadece topluluklar değil, tanıdığımız insanlar, işyerindeki yöneticilerimiz, arkadaşlarımız, ailemiz… Pandemi karşısında verilen tepkiler ve aranan çıkış yolları akla 5 aşamalı meşhur Kübler-Ross modelini getiriyor.

Kübler-Ross modeli kişinin beklenmedik bir anda ölümcül hastalığa yakalanması veya aniden acı bir olay yaşaması halinde geçtiği psikolojik evreler ile ilgili bir model. Buna göre geçilen aşamalar:

  • İnkar
  • Öfke / Kızgınlık
  • Pazarlık
  • Bunalım
  • Kabullenme

Brezilya Başkanı, Brezilya Sağlık Bakanı, Trump, Türkiye, ailelerimiz, sevdiklerimiz ve sevmediklerimiz, pek tabii kendimiz… Modelin neresindeyiz? Sokağa çıkma yasağının en iyi yanı, düşünmek için bol bol vakit var.

Son Yazılanlardan