Aile İçi Şiddet : Başvurulacak Hukuki Tedbirler

Stj. Av. Berkay ÖZDEMİR

Bir başka sokağa çıkma yasağının 1. gününden herkese merhaba. Yazımıza çarpıcı bir istatistik ile başlayalım: Türkiye’de kadın cinayetlerinin %75’i evde gerçekleşiyor. Sadece Türkiye’de değil, COVID-19’un yaygınlaştığı ve evde kalma oranının arttığı ülkelerde, aile içi şiddet vakalarında artış gözleniyor. Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu’un (UNFPA) Nisan 2020’de yayınlamış olduğu “Özel Sektör ve COVID-19” isimli raporu takiben özel sektörün şiddete uğrayan kadın çalışanlara yönelik alabileceği önlemler hakkında bir yazı yazmış idik. Bu yazımızda ise aile içi şiddetin önlenmesinde kritik öneme sahip hukuki tedbirlerden bahsedeceğiz.

Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair KanunKapsamında Alınacak Tedbirler

6284 sayılı “Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun” 2012 yılında yürürlüğe girdi. Kanun, sosyolojik bir problem olan aile içi şiddetin önlenmesi, etkilerinin azaltılması konusunda önemli bir adım oldu.

Kanunu takiben, T.C. Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesinde “Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü” kuruldu.

Kanunda aile içi şiddete uğrayan kişinin başvurabileceği aşağıdaki hukuki tedbirler düzenlendi.

Aile İçi Şiddet Sebebiyle Verilebilecek Koruyucu Tedbirler

Tedbirler mülki idari amir, yani valilik veya kaymakamlık tarafından verilecek tebirler ve mahkeme tarafından verilecek tedbirler olmak üzere ikiye ayrılır.

Aciliyeti olan hallerde en yakın karakola (polise) veya idari mülki amire başvurmak önerilir. Çünkü kişiye hızlı sonuç alma imkanı tanır.

Mülki idari amir tarafından verilecek kararın kesinleşmesi için mahkeme tarafından onaylanması gerekir.

Öncelikle mülki idari amir tarafından alınabilecek tedbirlere bakalım:

Mülki İdari Amir Tarafından Alınabilecek Koruyucu Tedbirler (6284 s.K md. 3)

aile içi şiddet, koruma kararı
  • Uygun Barınma Yeri Sağlanması (md. 3/a).

Korunan kişi ve gerekiyorsa beraberindeki çocuklar uygun barınma yeri sağlanması hakkında karar verilir.

Kişilere bulundukları yerde ya da başka bir yerde uygun barınma yeri sağlanır.

Gecikmesinde sakınca varsa kolluk amirince de bu tedbir alınabilir.

1 iş günü içinde mülki amir onayına sunulur. 2 gün içinde onaylanmazsa tedbir re’sen kalkar.

  • Geçici Maddi Yardım Sağlanması (md. 3/b)
  • Rehberlik ve Danışmanlık Hizmeti Verilmesi (md. 3/c).

Bu hizmet psikolojik, mesleki, hukuki ve sosyal bakımdan verilir.

aile içi şiddet
  • Geçici Koruma Altına Alınma (md. 3/ç).

Aile içi şiddete uğrayan kişi hakkında, hayati tehlike varsa ilgilinin talebiyle ya da re’sen verilir.

Gecikmesinde sakınca varsa kolluk amirince de bu tedbir alınabilir. 1 iş günü içinde mülki amir onayına sunulur. 2 gün içinde onaylanmazsa tedbir re’sen kalkar.

  • Kreş İmkânı (md. 3/d).

Korunan kişinin çocukları varsa 4 ay süreyle verilir.

Korunan kişi çalışıyorsa 2 ay süreyle verilir. Çocukların 16 yaşından büyük olması gerekir.

En fazla asgari ücretin yarısı tutarında Bakanlıkça karşılanması suretiyle bu hizmet verilir.

Hâkim Tarafından Verilebilecek Koruyucu Tedbirler (6284 s.K md. 4)

  • İşyerinin Değiştirilmesi (md. 4/a)

Aile içi şiddete uğrayan kişinin can güvenliği tehlikede ise işverinin değiştirilmesi hakkında karar verilebilir.

  • Ayrı Yerleşim Yeri Belirlenmesi (md. 4/b)

Aile içi şiddete uğrayan kişinin yerleşim yeri değiştirilebilir. Bu tedbirin verilebilmesi için kişinin evli olması gerekmektedir.

  • Aile Konutu Şerhi (md. 4/c)

4721 sayılı TMK’daki şartların sağlanması koşuluyla evli çiftin birlikte yaşadığı konutun satılmasının önlenmesi için tapuda şerh konulabilir.

  • Kimlik ve Diğer Bilgi ve Belgelerin Değiştirilmesi (md. 4/ç).

Korunan kişinin hayati tehlikesi varsa ve diğer tedbirler yeterli değilse bu tedbir uygulanır.

Korunan kişinin aydınlatılmış rızasının alınması gerekir.

Tanık Koruma Kanunu’na göre bilgi ve belgeler değiştirilir.

Aile İçi Şiddet Uygulayan Kişi Hakkında Verilebilecek Tedbirler (Önleyici Tedbirler)

  • Tehdit, Hakaret, Küçük Düşürmeyi İçeren Söz ve Davranışlarda Bulunulmaması (md. 5/a).

Şiddet mağduru olmak gerekir. Gecikmesinde sakınca varsa kolluk amirince de bu tedbir alınabilir. 1 iş günü içinde mülki amir onayına sunulur. 2 gün içinde onaylanmazsa tedbir re’sen kalkar.

  • Müşterek Konuttan Derhal Uzaklaştırılması (md. 5/b).

Müşterek konut, korunan kişiye tahsis edilir. Gecikmesinde sakınca varsa kolluk amirince de bu tedbir alınabilir. 1 iş günü içinde mülki amir onayına sunulur. 2 gün içinde onaylanmazsa tedbir re’sen kalkar.

  • Korunan Kişilere Yaklaşılmaması (md. 5/c).

Konut, okul ve işyerine yaklaşılmamasına hükmedilir. Gecikmesinde sakınca varsa kolluk amirince de bu tedbir alınabilir. 1 iş günü içinde mülki amir onayına sunulur. 2 gün içinde onaylanmazsa tedbir re’sen kalkar.

  • Çocuklarla Kişisel İlişki Kurmanın Sınırlandırılması (md. 5/ç).

Kişisel ilişki refakatçi eşliğinde kurulur ya da tamamen kaldırılır.

  • Korunan Kişinin, Şiddete Uğramamış Olsa Bile Yakınlarına, Tanıklarına ve Kişisel İlişki Kurulmasına İlişkin Hâller Saklı Kalmak Üzere Çocuklarına Yaklaşmaması (md. 5/d).

Gecikmesinde sakınca varsa kolluk amirince de bu tedbir alınabilir. 1 iş günü içinde mülki amir onayına sunulur. 2 gün içinde onaylanmazsa tedbir re’sen kalkar.

  • Şahsi Eşyalara ve Ev Eşyalarına Zarar Verilmemesi (md. 5/e)
  • İletişim Araçlarıyla Rahatsız Etmeme (md. 5/f)
  • Silah Teslimi (md. 5/g, ğ).

Silah/lar kolluğa teslim edilir. Eğer kişi görevi gereği silah taşıması gerekiyorsa bile silah, kurumuna teslim edilir.

  • Alkollü Yaklaşmama ve Bağımlılık Tedavisi (5/h)

Hastaneye yatmak dâhil muayene ve tedavi sağlanması gerekir.

  • Bir Sağlık Kuruluşunda Muayene Ve Tedavi (5/ı)
  • Tedbir Nafakası (md. 5/4)

Şiddet uygulayanın ailenin geçimine katkıda bulunan kişi olması gerekir. Korunan kişinin talebine gerek yoktur.

Aile İçi Şiddete Karşı Alınan Tedbirlerin Özellikleri

  • Bu tedbirlerden birine ya da birkaçına tek seferde hükmedilebilir.
  • Uygun görülecek benzer tedbirlere de hükmedilebilir.
  • Yetkili makamın takdir yetkisi vardır.
  • Yetkili makamın barıştırma ve evlilik birliğini devam ettirme gibi bir görevi kesinlikle olmamalıdır. (Buna karşın Antalya 2. Aile Mahkemesi’nin E.2013/218 sayılı dosyasında 7.6.2013 tarihinde verilen ara kararda tarafların barışmaları ve düşünmeleri için ihtarat yapılmasına karar verilmiştir. Anılan karar hukuka aykırıdır.)
  • Şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesi varsa herkes tarafından ihbar yapılabilir (md. 7).
  • Tedbir kararı en yakın yer hâkiminden, mülki amirden ya da kolluk biriminden talep edilir.
  • Tedbir kararı, ilk defasında en fazla 6 ay için verilebilir. Şiddet veya şiddet uygulanması tehlikesi devam ederse sürenin uzatılmasına ya da tedbirlerin değiştirilmesine karar verilebilir (md. 8)

Koruyucu tedbirlere karar verilirken şiddet uygulandığı hususunda herhangi bir delil veya belge aranmaz.

  • Önleyici tedbir kararı, gecikmeksizin verilir.

Aile içi şiddet halinde, şiddete uğrayan kişi hakkında verilen koruyucu veya önleyici tedbir kararlarının uygulanmasında korunan kişinin bulunduğu yerdeki kolluk birimi görevli ve yetkilidir.

  • Barınma yeri sağlanmasına karar verilen kişiler, Bakanlığa ait ya da Bakanlık gözetimindeki yerlere yerleştirilir. (md. 10/6)

Tedbir kararına aykırı hareket teşkil eden kişi hakkında hâkim kararıyla 3-10 gün arasında zorlama hapsi cezası verilir. Aykırılık yine devam ederse 15-30 gün arasında zorlama hapsi cezası verilir. Toplam zorlama hapsi 6 ayı geçemez. Bu hapis cezasının uygulanmasında Cumhuriyet Başsavcılıkları görevlidir. (md. 13)

Geçici maddi yardım yapılmasına karar verilmesi hâlinde, 16 yaşından büyükler için her yıl belirlenen aylık net asgari ücret tutarının 1/30 oranına kadar günlük ödeme yapılır. Korunan kişinin birden fazla olması hâlinde, ilave her bir kişi için bu tutarın 1/5’i oranında ayrıca ödeme yapılır. Ancak, ödenecek tutar hiçbir şekilde belirlenen günlük ödeme tutarının 1,5 katını geçemez. Korunan kişilere barınma yeri sağlanması hâlinde bu fıkrada belirlenen tutarlar %50 oranında azaltılarak uygulanır. (md. 17)

Nafakaya hükmedilmesi halinde, nafaka ödemekle yükümlü kılınan kişinin SGK ile bağlantısı olması durumunda, korunan kişinin başvurusu aranmaksızın nafaka, ilgilinin aylık, maaş ya da ücretinden icra müdürlüğü tarafından tahsil edilir. (md. 18)

Hakkında koruyucu tedbir kararı verilen kişilerden genel sağlık sigortalısı olmayan ve genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi kapsamına da girmeyen veya genel sağlık sigortası prim borcu sebebiyle fiilen genel sağlık sigortasından yararlanamayan ya da diğer mevzuat hükümleri gereğince tedavi yardımından yararlanma hakkı bulunmayanlar, gelir testine tabi tutulmaksızın genel sağlık sigortalısı sayılır.(md. 19)

Son yazılanlar